Zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej w wypadku samochodowym – kto jest uprawniony?

Instytucja została uregulowana w art. 446 § 4 kodeksu cywilnego, który stanowi, iż sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

W prawie polskim nie występuje legalna definicja rodziny czy też najbliższych członków rodziny, należałoby zatem odwołać się do ugruntowanej linii orzecznictwa. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 kwietnia 2005 roku (sygn. akt IV CK 648/04 ) wskazał iż pojęcie najbliższy członek rodziny należy rozumieć szeroko  i definiując pojęcie rodziny można użyć następujących kryteriów : pokrewieństwo, małżeństwo, przysposobienie, powinowactwo, rodzina zastępcza i pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym. Sąd w dalszej części wskazuje, iż można zaaprobować definicję rodziny jako najmniejszej grupy społecznej, powiązanej poczuciem bliskości i wspólności, osobistej i gospodarczej, wynikającej nie tylko z pokrewieństwa. W tezie powyższego wyroku czytamy, iż pokrewieństwo nie stanowi wyłącznego kryterium zaliczenia najbliższych członków rodziny w rozumieniu art. 446 § 3 kodeksu cywilnego, a zatem najbliższym członkiem rodziny w zależności od sytuacji niekoniecznie musi być najbliższy krewny. Orzecznictwo wskazuje również, iż definiując pojęcie rodziny należy mieć na względzie faktyczny układ stosunków rodzinnych, a nie formalną kolejność pokrewieństwa ( wyrok SN z dnia 18 listopada 1961 roku, sygn. akt II CR 325/61 ).

Regulacja kancelarii odszkodowawczych

Ministerstwo Finansów zdecyduje się na uregulowanie działalności kancelarii odszkodowawczych. Prace nad nową ustawą są już w toku. W ostatnich dniach marca br. w resorcie finansów odbyło się spotkanie poświęcone nowym, planowanym regulacjom.

Udział w spotkaniu wzięli przedstawiciele Rzecznika Finansowego, PIU, Polskiej Izby Doradców i Pośredników Odszkodowawczych, Ogólnopolskiej Izby Pośredników i Firm Odszkodowawczych, Naczelnej Rady Adwokackiej, Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i UKNF. Propozycje przedstawione podczas spotkania zostały przekazane do Ministerstwa Finansów. Zmiany mają zakładać, że np. całość zasądzonych od ubezpieczyciela świadczeń nie będzie trafiać na konto kancelarii (będzie istniała możliwość rozbicia wypłaty odszkodowania na kwotę przyznaną bezpośrednio uprawnionemu i prowizję dla kancelarii) lecz na rachunek powierniczy.

Nie zyskała aprobaty uczestników spotkania propozycja objęcia kancelarii odszkodowawczych obowiązkowym ubezpieczeniem OC.

Odszkodowanie za wypadki kolejowe oparte na zasadzie ryzyka

 

Za Gazetą Prawną z dnia 5 czerwca 2017r. podajemy, że Sąd Najwyższy uznał, że spółka zarządzająca infrastrukturą kolejową jest przedsiębiorstwem napędzanym siłami przyrody i odpowiada za wypadki kolejowe lub inne szkody na zasadzie ryzyka.

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego zapadło w sprawie, w której rodzina zmarłego wskutek katastrofy w Szczekocinach domagała się od Przewozów Regionalnych oraz PKP Polskie Linie Kolejowe zadośćuczynienia i renty. Sądy poszczególnych instancji przyznawały radę powodom. PKP PLK wystąpiła jednak ze skargą kasacyjną do Sądu Najwyższego, argumentując, że będący podstawą wystąpienia art. 435 kc nie powinien mieć zastosowania. Według spółki bowiem, tylko część jej działalności, jaką jest zarządzanie siecią kolejową, jest wprowadzana w ruch siłami przyrody. Dlatego do całości spółki powinno stosować się ogólne zasady odpowiedzialności za szkodę. Sąd Najwyższy odrzucił skargę w całości. Sędzia podkreślił, że stanowisko PKP PLK budzi wątpliwości, gdyż w myśl ustawy o transporcie kolejowym zadaniem spółki jest m.in. prowadzenie ruchu kolejowego, wymagające urządzeń napędzanych siłami przyrody. Bez nich normalne funkcjonowanie firmy byłoby niemożliwe. Dlatego właśnie zdaniem sądu można zaliczyć spółkę do kategorii przedsiębiorców ponoszących odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, a nie winy.

ODSZKODOWANIE Z OBOWIĄZKOWEGO UBEZPIECZENIA OC ROLNIKA ZA SZKODĘ WYRZĄDZONĄ PRZEZ PSA.

Rzecznik Finansowy skierował w grudniu 2016r. do Sądu Najwyższego wniosek z zapytaniem: Czy art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK ma zastosowanie do szkód powstałych przy udziale psa wykorzystywanego przez rolnika użytkowo w gospodarstwie rolnym.

 

Pytanie zostało skierowane w związku z istniejącymi znacznymi rozbieżnościami w orzecznictwie sądów powszechnych. Część sądów uważała, że szkody wyrządzone przez psy należące do rolników powinny być uznawane w ramach umowy ubezpieczenia; część sądów była innego zdania.

Jako uzasadnienie braku ochrony ubezpieczeniowej wskazywano, że psy nie są zwierzętami wykorzystywanymi użytkowo przez rolnika w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego.

Sąd Najwyższy w orzeczeniu ogłoszonym w dniu 20 czerwca 2017 stwierdził, że przepis art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK (…) ma zastosowanie do szkód wyrządzonych przez psa wykorzystywanego przez rolnika użytkowo w gospodarstwie rolnym.

Należy podkreślić, że uchwała Sądu Najwyższego może mieć duże znaczenie również dla osób, którym w przeszłości odmówiono wypłat odszkodowań za szkody wyrządzone przez psa należącego do rolnika (np. pies wybiegł z terenu gospodarstwa rolnego i doprowadził do wypadku komunikacyjnego w wyniku którego powstały szkody osobowe). Zgodnie bowiem z art.442 (1) kodeksu cywilnego okres przedawnienia roszczeń z tytułu wypadku komunikacyjnego powodującego poważne urazy ciała wynosi 20 lat.

Do wielu ze starszych spraw można zatem powrócić powołując się na wskazaną uchwałę Sądu Najwyższego.

Ubezpieczenie roweru

Ostatnio swoją ofertę ubezpieczeniową poszerzyła AVIVA. Wprowadzony został nowy produkt (ubezpieczenie „Koło za kołem”) skierowany do właścicieli nowych rowerów.

Ubezpieczeniem może zostać objęty każdy nowy rower, zakupiony w ciągu ostatnich sześciu miesięcy do wartości 5000 PLN.

Na umowę ubezpieczenia składają się następujące ryzyka:

-kradzież lub uszkodzenie roweru do 100% wartości rynkowej roweru,

-NNW do 20 tys. PLN w razie nieszczęśliwego wypadku podczas jazdy rowerem,

-odpowiedzialność cywilna (również do kwoty 20 tys. PLN) na pokrycie szkód wyrządzonych osobom trzecim podczas jazdy rowerem,

-pakiet assistance dotyczący naprawy roweru na miejscu lub transport do najbliższego warsztatu.

Najczęściej kradzione pojazdy w Polsce

 

W Polsce około połowy kierowców, którzy jeżdżą najczęściej kradzionymi samochodami, kupuje polisy AC.

W czołówce najczęściej kradzionych pojazdów nadal znajduje się Volkswagen Golf. W 2015r. w naszym kraju skradziono 674 takie samochody wobec 584 skradzionych Audi A4 i 479 Volkswagenów Passat.

Z kolei największe prawdopodobieństwo kradzieży pojawia się w przypadku Mazdy 6 (237 przypadków) i Volkswagena Tourana (218 przypadków).

Wśród tych modeli średnio kradzione jest jedno na (odpowiednio) 332 i 335 zarejestrowanych aut.

 

Ogólne Warunki Ubezpieczenia w internecie

 

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2015r. o działalności ubezpieczeniowej, zakłady ubezpieczeń są zobowiązane do umieszczania na swoich stronach internetowych zapisów Ogólnych Warunków Ubezpieczenia oraz innych wzorców umowy.

Praktyka pokazuje, że z realizacją tego zobowiązania bywa różnie. Spotykamy się zarówno z działaniami ubezpieczycieli, którzy umieszczają Ogólne Warunki Ubezpieczenia na stronach internetowych bezzwłocznie (czyli nie później niż w dniu wejścia ich w życie), jak i z działaniami z opóźnieniem (kilkudniowym w stosunku do daty wprowadzenia ich w życie).

Rozbieżności te skłoniły Komisję Nadzoru Finansowego do wystosowania w dniu 4 kwietnia 2017r. pisma do ubezpieczycieli, w którym przypomniano o konieczności umieszczania dokumentów od dnia rozpoczęcia oferowania danego produktu. Umieszczenie treści Ogólnych Warunków Ubezpieczenia powinno następować w miejscu łatwo dostępnym dla przeciętnego użytkownika internetu.

Należy podkreślić, że nie istnieją przepisy określające jak długo powinny być dostępne zapisy Ogólnych Warunków Ubezpieczenia – uzasadniony jest zatem pogląd, że treści te powinny zostać umieszczone na stałe.

Zadośćuczynienia przy stanach wegetatywnych

Rzecznik Finansowy wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o podjęcie uchwały rozstrzygającej, czy bliscy osób żyjących, ale ciężko poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych, mogą żądać od ubezpieczyciela sprawcy wypadku wypłaty zadośćuczynienia?

Chodzi tu przede wszystkim o sytuacje w których osoba poszkodowana w wyniku wypadku komunikacyjnego znajduje się w stanie termalnym bądź wegetatywnym. Są to stany, w których osoba żyje, ale nie ma z nią kontaktu lub jest on bardzo mocno ograniczony, a dostępne leczenie nie rokuje znacznej poprawy.

Warto podkreślić, że uchwała Sądu Najwyższego będzie miała również istotny wpływ na sytuację prawną osób bliskich poszkodowanych w wyniku np. błędów medycznych.

Rzecznik skierował zapytanie w związku z dość rozbieżnymi orzeczeniami sądów w tej materii.

Orzecznictwo bywa niejednolite; niejednokrotnie w bardzo podobnych sprawach, różne sądy wydają odmienne wyroki.

Ze względu na powagę zagadnienia i ciężką sytuację osób bliskich osobom poszkodowanym, uchwała Sądu Najwyższego pomoże na ustalenie jednolitej linii orzeczniczej i pomoże wyeliminować poczucie dodatkowej krzywdy uprawnionym.

 

UFG – duża liczba regresów za wypadki komunikacyjne sprzed lat

Jak znaczne konsekwencje finansowe może nieść za sobą brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego, wskazuje kwota roszczeń regresowych jakie kieruje Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wobec sprawców wypadków komunikacyjnych sprzed lat.

Ponad 1200 kierowców, którzy spowodowali w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku wypadki komunikacyjne nieubezpieczonymi pojazdami spłaca roszczenia wobec UFG. Łączna kwota roszczeń kierowanych wobec tych kierowców wynosi obecnie ponad 33 mln PLN.

W przypadku spowodowania wypadku pojazdem, który nie był objęty wspomnianą polisą, odszkodowanie dla osób poszkodowanych wypłaca UFG. Po przyznaniu i wypłacie odszkodowania, UFG ma prawo do odzyskania wypłaconej kwoty od sprawcy wypadku.

Za wszystkie finansowe skutki zdarzenia solidarnie odpowiadają nieubezpieczony posiadacz pojazdu, jak i sprawca, który wypadek powoduje.

Należy mieć zatem pełną świadomość, że brak przedmiotowego ubezpieczenia może wiązać się z konsekwencjami finansowymi, które będą obciążać wskazane powyżej osoby przez wiele lat.

Ryzyko wyrządzenia szkody przez ruch pojazdu mechanicznego jest na tyle spore, że decyzja o nie opłaceniu składki ubezpieczeniowej jest po prostu całkowicie nieopłacalna.

Warto uświadomić sobie ten fakt i zadbać o zapewnienie ochrony ubezpieczeniowej chroniącej przed negatywnymi konsekwencjami finansowymi wszelkich zdarzeń drogowych.

Odszkodowania lotnicze – zderzenia z ptakiem

4 maja 2017 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał ważny wyrok (w sprawie C-315/15) odnoszący się do szkód lotniczych.

W wyroku uznano, że zderzenie samolotu z ptakiem stanowi nadzwyczajną okoliczność, która może ZWOLNIĆ przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty odszkodowania w razie znacznego opóźnienia lotu. Zastrzeżono jednak, że w sytuacji gdy po zderzeniu z ptakiem upoważniony biegły stwierdził, że dany samolot jest zdolny do lotu, przewoźnik nie ma prawa do usprawiedliwiania opóźnienia, powołując się na konieczność przeprowadzenia ponownej kontroli.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że nadzwyczajne okoliczności  są to zdarzenia, które ze względu na swój charakter lub swoje źródło nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają na skuteczne nad nim panowanie.

Trybunał orzekł, że w sytuacji gdy znaczne opóźnienie lotu jest następstwem nie tylko nadzwyczajnej okoliczności, której nie można było uniknąć za pomocą dostosowanych do sytuacji środków i w odniesieniu do której przewoźnik lotniczy podjął wszelkie racjonalne środki zmierzające do uniknięcia jej następstw (zderzenia z ptakiem), ale też innej okoliczności (problemu technicznego samolotu), którą należy mu przypisać, opóźnienie będące następstwem tej pierwszej powinno zostać odliczone od całkowitego opóźnienia lotu w chwili lądowania na lotnisku docelowym w celu dokonania oceny, czy część opóźnienia, którą należy przypisać przewoźnikowi, wynosi co najmniej trzy godziny i czy wobec tego w odniesieniu do niej powinno zostać wypłacone odszkodowanie.